Partnerem serwisu jest firma M.K.Szuster

Koźlak w Drewnicy. Ostatni taki wiatrak na Żuławach

2015-02-13 10:10:57 (ost. akt: 2015-02-13 10:08:45)
Koźlak w Drewnicy. Ostatni taki wiatrak na Żuławach

Autor zdjęcia: Karolina Krajewska

Drewnica to prawdziwy skansen budownictwa żuławskiego. Oprócz kilkudziesięciu budynków architektury regionalnej możemy tu zobaczyć ostatni na Żuławach, i jeden z ostatnich na Pomorzu, wiatrak koźlak.

Wiatrak kozłowy, zwany również koźlakiem, jest najstarszym i najprymitywniejszym typem wiatraka europejskiego. Pojawił się w XII wieku w Belgii lub północnej Francji, jednak jego przodków poszukuje się w VII wieku w Chinach i Persji.

Drewnicki koźlak został zbudowany w 1718 roku i choć już od dawna nie spełnia swojej pierwotnej funkcji (przemiału zbóż) jest nie lada atrakcją turystyczną i cenionym świadectwem „wiatrakowej” przeszłości Żuław. Jego charakterystyczną cechą jest dach o kształcie odwróconej łodzi z nawisem nad galeryjką ze schodami, prowadzącymi do drzwi wejściowych.

Do niedawna w Drewnicy można było również zobaczyć XIX-wieczny wiatrak holender (posadowiony na budynku), ale spłonął w październiku 1989 wskutek zwarcia instalacji elektrycznej. Dzisiaj możemy tylko zobaczyć zgliszcza po holendrze.


Koźlaki, paltraki i holendry – wiatraki na Żuławach
Wiatraki, z uwagi na ich budowę, dzielimy na koźlaki, holendry i paltraki. Stosowano je najczęściej do przemiału zboża, ale na terenach podmokłych i nadmorskich także do regulacji nawodnienia polderów. Na Żuławach w dużej liczbie pracowały zarówno te przemiałowe, jak i odwadniająco – nawadniające, zwane również wietrznymi pompami. Te pierwsze były najczęściej koźlakami i holendrami, drugie natomiast raczej koźlakami.
Pierwsze pompy wietrzne powstały na Żuławach w I połowie XIV wieku, kiedy to zaczęto żuławską ziemię dzielić na poldery [polder - teren otoczony wałem i kanałami, z którego przy pomocy wiartaków systematycznie odprowadzano wodę w celu uzdatnienia go dla celów uprawnych].

Koźlak
jest wiatrakiem, którego oś obrotu stanowi pionowy słup umieszczony w drewnianej podstawie [koźle]. Podczas nastawiania go na wiatr obraca się całym wiatrakiem;

Paltrak jest drugim typem wiatraka obrotowego. Tu również obraca się całym wiatrakiem, przy czym poza pionową osią znaną już z koźlaka konstrukcja wspiera się również na całym obwodzie na szynie wmurowanej w fundament;

Holende
r to wiatrak wieżowy o nieruchomym, drewnianym lub murowanym budynku z drewnianą, obrotową głowicą [tzw. czapką]. Wiatraki typu holenderskiego budowało się nierzadko na budynkach



Czekamy na Wasze zdjęcia i opisy pięknych zakątków regionu, kliknij tutaj, aby dodać swój artykuł lub skontaktuj się z nami pod adresem redakcja@mojezulawy.pl.

Źródło: Dziennik Elbląski

Komentarze (0) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB